Haldun AYDINGÜN

ile Bilim Kurgu Üzerine

Röportaj: Caner KELER

*Uzun bir süredir bilimkurgu dünyasında yer alıyorsunuz. Bu alanda eserleri ile ayakta kalan Türkiye'deki nadir isimlerden birisiniz. İhracatla ilgili işinizin yanı sıra dağcılık alanında da varsınız. Bilimkurgunun, şu anda hayatınızdaki anlamı hakkında ne diyebilirsiniz?

Açıkçası fazla bir şey demek istemiyorum. Çünkü dünyada şu anda bilimkurguda okuyandan çok yazan olduğu için sorun var, bilimkurgu enflasyonu var. Bu da bilimkurgu üreticisi için işin tadını kaçırıyor. Bilimkurgu konusunda küskün olduğumu söyleyebilirim.

*Niçin bilimkurgu? Bilimkurguya ilginiz nasıl başladı?

Bizim nesil Jules Verne'in kitaplarını ve 60'lı yıllarda Doğan Kardeş dergilerindeki uzay maceralarını okuyarak bu işlere başladı. Dolayısıyla okul öncesi günlerden kalma bir sevgim olduğunu söyleyebilirim.

*Dağcılık hobinizden biraz bahseder misiniz?

30 yıldır dağcılığı yapıyorum. Gittikçe de artan bir tempoyla yapıyorum. Bir 20-25 yıl daha yapmayı düşünüyorum. Dağcılıktaki hedefim bu.

*Hobilerinizdeki önceliği nasıl kullanırsınız? Bilimkurgu mu, dağcılık mı?

Tabii dağcılık yönünde kullanırım. Bilimkurguyu bırakma konusunda bir hap olsa o hapı kullanırım. Yani BK hobim değil olsa olsa "fobim" diyebilirim. Şu anda bilimkurgu ile ilgili pek iyi şeyler üretildiğini düşünmüyorum. Üretilenleri de kabul edecek bir kitlenin olduğunu zannetmiyorum. Biraz küskünüm bu anlamda.

*Bilimkurgu alanında yayınlanmış öykü ve roman olarak beş kitabınız var. "2000'li Yılların Öyküleri" (1992) ile başlayan eserleriniz devam ettikten sonra en son 2005 yılında "XP ya da Her Şeyin Bedeli" yayınlandı. Bilimkurgu eseri yayınlamak, Türkiye'de nasıl bir maceradır?

TEYP KASETLERİ (öykü)

Esasen 1987 yılında "Başkan Oyunu" kitabımla başladı. Daha sonra kitap pek satmıyor diye kapağı değiştirildi. Başka bir yayınevine kitabı çektik. (2000'li Yılların Öyküleri) İlk kapak daha güzeldi. Öyküler çok güzel, hala bana güzel geliyor.

Türkiye'de Bilim Kurgu yayınlamak tatsız ve iç kırıcı bir macera. Okur kitlesi çok olsa kendi kendine çalışacak. Okur kitlesi yok gibi. Türkiye'de yaklaşık herhalde 10000 kişi yazar vardır. Kitabını yayınlatmış veya yayınlatmaya çalışanlar olarak. Bunların da yaklaşık 10 tanesini insanlar bilir. Geri kalan diğer 9990'ı kitabım çıktı, çıkamıyor, telifimi aldım, alamıyorum veya yayınevi bana kazık attı şeklinde hayatlarını sürdürüyorlar. Bir ara bayağı hevesliydim. İç kırıklığı o dönemlerde oluştu. Şu anda hevesim kalmadığı için canım isterse öykü yazıyorum. Kafamda dört beş tane roman projesi de var. Kendi yazma eğlencem olarak. Öykü kitabım bitmiş durumda. Diğerleri biter mi bilmiyorum. Oturur bitirirsem belki yine aynı kırıklığın peşinden giderim yayınlatmak için.

*Bilimkurguyu kitap veya filmlerden takip edebiliyor musunuz?

Çok etmiyorum. Televizyonda da pek çıkmadığı için seyretmiyorum. Kılıçlı ejderli fantezilerini saymıyorum zaten. Gerçekten de adam ne kadar iyi bulmuş diyebileceğim şeye de rastlamıyorum. Şu anda dünya sinemasında bilimkurgu pek yok. Uzay Yolu'nun (Star Trek) orijinal, 1960'lardaki dizilerini buldum. Neredeyse bir oturuşta, hepsini seyrettim. Çok keyifli, hepsi bilimkurgu öyküsü. Şimdi öyle bir şey yapılmıyor artık. Çok ilginç, alternatif bir dünyanın yaratıldığını şu anda görmüyoruz artık.

*Eserlerinizde kolay okunurluk ve akıcı bir dil dikkati çekiyor. "Boğaziçi ve Ötesi" romanı ile "XP ya da Her şeyin Bedeli" romanlarınızda ise gençlerin günlük dilini bazen argo sözler de dahil olmak üzere kullanıyorsunuz. Kendi internet sitenize koyduğunuz en son romanınızın dili ile ilgili olarak yapılmış röportajda bir parça eleştiri de var sanıyorum.

İnsanlar pek çok konuda konformist olduğu için dilin de halkın konuştuğu gibi yazılmasını yadırgıyorlar. Biz normalde Türk halkı analı avratlı konuşuruz. Küfürü, karşındaki insana kötülük dilemek olarak alırsak aslında fazla küfür ettiğimiz söylenemez. Ama küfürü, ayıp sözlerle konuşma anlamında düşünürseniz, evet, çok küfrederiz. Bunun Amerikan örnekleri var şu anda okuduğum bir çizgi romanda, her cümlede "fucking, fucking..." beşten aşağı geçmiyor. Herkes öyle konuşuyor. Sokakta adamı anlatıyorsun, bunları almak zorundasın. Bunu değiştirecek bir tarafın olacağını düşünmüyorum açıkçası. Çok sahte, çok yapay bir şey üretirseniz dil anlamında herkesi kaçırır, güldürürsünüz. Ben gülüyorum şu anda o tip yapmaya çalışanlara.

*Zühtü Bayar, "Bilimkurgu ve Gerçeklik" kitabında 1990-1997 dönemine ait olarak; "Nostromo ve Atılgan semi-prozine ve fanzinin yayına başlaması. Haldun Aydıngün, Müfit Özdeş, Gurur Ası ve Sabri Gürses gibi yeni yazarların ortaya çıkarak; Çağlayan Kuşağı yazarları Zühtü Bayar, Orhan Duru, Sezar Erkin ve Selma Mine'ye katılmaları ile Türk bilimkurgu edebiyatının Altın Çağı'nın başlaması..." yorumunu yapmış.

Haldun Aydıngün, 1958 yılında Adapazarı'nda doğdu. Liseyi Saint Joseph'te bitirdikten sonra, Boğaziçi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümünden 1984 yılında mezun oldu. Bir tekstil ihracat firmasında 10 yıl kadar üst düzey yöneticilik yaptıktan sonra, dağcılık, yazarlık ve fotoğrafçılık alanlarında çalışmaya başladı. Dağcılık, bilimkurgu ve fotoğrafçılık konuları başta olmak üzere birçok kitabı yayınlandı. Özellikle dağcılık ve bilimkurgu alanlarında yayınlanmış makale ve öyküleri de çeşitli dergilerde yayınlanmıştır.

Haldun Aydıngün'ün aşağıda sıralanmış olan bilim kurgu kitapları mevcuttur.

*"2000'li Yılların Öyküleri", 1992, Yayınevi Yayıncılık
*"Toso - Dağın Ötesi", 1996, Uçanbalık Yayınları
*"Boğaziçi ve Ötesi", 1999, VE Yayınları
*"Planımız Katliam", 2001, Okuyan Us Yayınları
*"XP ya da Her Şeyin Bedeli", 2005, Evreca Publishing

Yazarın ayrıntılı özgeçmişi ve yayınlamış olduğu tüm kitaplarına aşağıdaki siteden ulaşabilirsiniz.

Haldun AYDINGÜN

**********************************************

Fakat Metis bilimkurgu kitaplarının yayın yönetmenliğini de yapmış olan Bülent Somay'ın internette yer alan bir söyleşisinde Türkiye'de bilim kurgunun olamayacağı, olanların da taklitten öteye gidemeyeceğine dair bir bakış açısı, aksi bir iddiası var. Sizin görüşünüz nedir?

Tabii ki Bülent Somay'ın görüşüne katılmıyorum. Katılacak bir tarafı yok ki. Taklit diyor, ilginç. Ben bazı fikirlerin taklit olmadığını düşündüğüm için yazdım. Bir de bilimkurguda bir yöntem vardır. Mesela zaman makinesi çok klasik BK öğesidir, hatta en klasiğidir. Ama siz kendi kültürünüzde öyle bir şey yaparsınız ki, kalkarsınız geçmiş zamana gidip Dördüncü Murat ile tanışırsınız. Adamın gerçeğini görürsünüz. Zaman makinesi çok klişedir ama Dördüncü Murat'ı ve Osmanlı'yı öyle bir şekilde anlatısınız ki bu bilimkurgunun zirvesine çıkmak olurdu. Şimdi bu taklit mi bu? Zaman makinesi taklittir, herkes kullanıyor. Dördüncü Murat'ı adam gibi anlatabiliyorsanız, insan kişiliği, kahramanlığı ile 21. yüzyıldan o çağa gidip bu çok sıkı bir bilimkurgu olur. Bülent Somay, bunu algılayamadı gibime geliyor.

*Türkiye, bilimkurguda şu an hangi dönemde peki?

Hiçbir fikrim yok. Açıkçası merak da etmiyorum.

*Sizce bilimkurgunun Türkiye'de niçin fazla ve bilinçli takipçisi yok?

Futbol dışında neyin takipçisi var ki? Bir tane söyleyin bana. Herkes Pazar, Pazartesi Fotomaç okuyor. Kurtlar Vadisini, Tolkien'i (Yüzüklerin Efendisi) seyrediyorlar, okuyan kaç kişi var? Yazılı olarak bir de chatler okunuyor, onların da çoğu cinsel içerikli ve geyik muhabbet tarzıdır. İnsanların başka bir şey okuduklarını görmedim.

*Bilimkurguda daha önceki yıllardaki ilgi ve hareketlilik azaldı gözüküyor. Sizce bilimkurgunun okunurluğu için bir şeyler yapılabilir mi?

Yapılamaz. Ben bu konuda bayağı konferans verebilirim. Dediğim gibi hap olsa beni kurtaracak bu durumdan alırdım. Alkolikle konuştuğunuzu düşünün, içki hakkında konuşuyorsunuz. Benim durumum da biraz buna benziyor.

*Bilimkurgunun "Hard Fiction", "Hard SF", "Hard Core" da denen ve Türkçe'ye "Saltık Bilim Kurgu" olarak çevirilmiş olan alt türündeki eserleri daha çok yazıyorsunuz. Bu türü biraz açar mısınız?

Bilim kurguda iki tür yaklaşım olabilir. Bir tanesi, bugün olmayan ve olmayacağı ispat edilemeyecek teknolojik bir palavra atarsınız. Ve öykünüzü bunun üzerine kurarsanız bu bir "Hard Core BK"dur.

Bir de "fantezi" yapabilirsiniz. Bunda da kural tek bir saçmalık (Yani mantık dışı denebilecek) koymak ve ondan sonra öyküyü gayet mantıklı bir şekilde onun üzerine inşa etmektir. Dediğim gibi, kural dışılığı tek bir kez kullanmaya hakkınız vardır. Bu da fantezidir.

Her ikisine de çok saygılıyım. İkisini çorba ederseniz saygısızlık olur. "Hard Core" olması şart değil ama dediğim tür mantık içinde olması gerekiyor. Mesela filmde "tık" ediyor, herkesin düşüncesi okunur hale geliyor. Bir tane saçmalık koyduk öyküye, ama bundan sonra öyküyü çok mantıklı götürmek durumundasınız.

-devam-